woensdag 30 april 2008

Een gewaarschuwd mens .....

Diverse keren schreef ik reeds over ontwikkelingen die de veiligheid in de zorg aangaan. Een voor de zorg zeer relevant thema. Vorige maand nog deed ik verslag van de kick-off in het Maaslandziekenhuis van de landelijke veiligheidscampagne “Voorkom schade, werk veilig”. Dit programma is opgebouwd uit een tweetal pijlers te weten: invoering van een veiligheidsmanagementsysteem (pijler 1) en de implementatie van een tiental bewezen veilige werkwijzen ook wel “good practices” genoemd (pijler 2). De tien thema’s gaan over: infectie na OK, sepsis, vitale functies, medicatie overdracht, kwetsbare ouderen, myocard infarct, pijn, high risk medicatie, verwisseling en nierinsufficiëntie door contrastmiddelen. De volledige beschrijving van het programma is te downloaden met behulp van de volgende link. De tien thema’s zijn voornamelijk ontleend uit het veiligheidsprogramma zoals dit reeds enkele jaren loopt in de Verenigde Staten, onder de naam “Save 100K lives”. Net zoals in Nederland, beoogde ook het Amerikaanse programma het terugdringen van de vermijdbare sterfte in de zorg met 50% binnen enkele jaren. De eerste berichten uit de Verenigde Staten over de effectiviteit van het programma zijn echter niet bemoedigend. In het National Health Quality Report 2007, uitgebracht door de US Agency for Health Care Research & Quality (AHRQ), wordt vastgesteld dat in de afgelopen vijf jaar de veiligheid in de zorg slechts beperkt is toegenomen en wel met 1% per jaar. In het rapport is nog meer slecht nieuws opgenomen. Volgens het rapport bestaan in de ziekenhuizen nog steeds geen goede meldingssystemen voor medische fouten en andere ongewenste uitkomsten van zorg (adverse events). Hierdoor zijn de ziekenhuizen, algemeen gesproken, onvoldoende in staat om van gemaakte fouten te leren. Door deze achterblijvende resultaten op veiligheidsgebied, komt er in de Verenigde Staten in toenemende mate politieke druk op de gezondheidszorgorganisaties om op het gebied van veiligheid beter te presteren. Reeds in sommige Staten worden geen vergoedingen meer gegeven voor zorg waarbij te vermijden fouten zijn gemaakt (bijvoorbeeld bij verkeerde operatiezijde, etc.)

Wat kunnen wij hier in Nederland nu van leren. In de eerste plaats blijkt duidelijk dat een cultuur waarin fouten veilig gemeld kunnen de basis vormt (ruggengraat) van een veiligheidsmanagementsysteem. Ook het systematisch beoordelen van de geregistreerde fouten/incidenten, liefst zo decentraal mogelijk, is essentieel in een nieuwe veiligheidsaanpak. Daarbij dient voor alle betrokkenen zichtbaar te zijn dat bij de evaluatie van de incidenten niet de verwijtbaarheid, maar de vermijdbaarheid centraal staat. Het kennelijk ontbreken van het urgentiebesef op dit punt in de Verenigde Staten lijkt mij “een kunstfout” in de aanpak om te komen tot veiliger zorg. Ook de uitrol van de tien bewezen veilige werkwijzen (best practices) door de betrokken professionals zélf lijkt mij essentieel. Pas dan kan op het noodzakelijke draagvlak binnen de sector worden gerekend. Immers, alleen een veiligheidssysteem dat wordt gedragen door de professionals zelf kan uitzicht bieden op verbeteringspercentages van 50% binnen enkele jaren. Dit betekent echter wel, dat we de gekozen aanpak in Nederland nu met volle kracht moeten doorzetten. Daartoe is het committment van alle ziekenhuizen in Nederland noodzakelijk. Dat nog maar 35 ziekenhuizen zich tot nu toe voor het veiligheidsprogramma hebben aangemeld is geen goed teken. Laten wij veiligheid in de zorg in Nederland zéér serieus nemen. Het Maaslandziekenhuis doet in ieder geval mee ....

Geen opmerkingen: