zondag 14 september 2008

Eénpersoonskamer voor veilige patientgerichte zorg ......

Mijn laatste bijdragen aan mijn weblog staan vrijwel allemaal in het teken van de problemen die zijn ontstaan rondom de financiering van Orbis Medical Park, de plek waar het nieuwe Maaslandziekenhuis zijn definitieve oplevering nadert. In de pers staat het nieuwe ziekenhuis onder vuur. Het zou te duur en te luxe zijn, waardoor (volgens de pers) nu geldgebrek is ontstaan. Eerder schreef ik over deze speculaties en wees ik nogmaals op het belang van het nieuwe ziekenhuis voor de verdere ontwikkeling en innovatie van de zorg in Nederland.

Afgelopen week kreeg in de pers natuurlijk ook weer de nodige aandacht dat in het ziekenhuis voor het klinisch verblijf van patiënten nog louter en alleen éénpersoonskamers ter beschikking staan. Dure grap? Overbodige luxe? Een uit de hand gelopen hobby van enkele bestuurders in Zuid Limburg (citaat in de pers)? Nog zeer recent, te weten augustus jl., werd door het in medische kringen zeer gezaghebbende Amerikaanse blad The Journal of the American Medical Association (JAMA 2008; 300(8): 954 – 956) aan nut en noodzaak van louter en alleen eenpersoonskamers in ziekenhuizen (dus geen meerpersoonskamers) nog uitgebreid aandacht besteed. Het artikel luidde "Single-Patient Rooms for Safe Patient-Centered Hospitals". De auteurs zijn: Michael E. Detsky, MD en Edward Etchells, MD, Msc. In dit artikel wordt aan de hand van de voor- en nadelen de balans opgemaakt. Als eerste voordeel wordt genoemd dat het concept van eenpersoonskamers een verlaging van het infectiegevaar tot gevolg heeft. Inmiddels hebben een 16-tal publicaties hiervoor bewijs aangedragen. Eenpersoonskamers zijn veiliger, doordat ze gemakkelijker schoon te maken en te decontamineren zijn in vergelijking met meerpersoonskamers. Verder blijken professionals nauwgezetter handhygiëne toe te passen wanneer zij zich van kamer tot kamer begeven dan van bed naar bed, vooral wanneer de dispensers goed gepositioneerd zijn. Verder beperken de eenpersoonskamers het aantal kamerwisselingen, bijvoorbeeld vanwege infectiecontrol, end-of-life care en andere bewegingen om de bed-/kamerbenutting te optimaliseren. Eén studie meldt het dalen van medicatiefouten als gevolg van het minimaliseren van verwarring, die kan optreden bij meerdere patiënten op één kamer en vanwege de verminderde patiëntenverhuizingen binnen de afdeling. Verder bevorderen de eenpersoonskamers de patiëntendoorstroming. Geschat is dat 85 eenpersoonskamers dezelfde capaciteit bieden als 100 bedden in een setting van meerpersoonskamers. Verder bieden eenpersoonskamers meer mogelijkheden op het gebied van privacy, rust en begeleiding door naasten. Tot slot wordt de potentie van de eenpersoons badkamerfaciliteiten genoemd. Indien badkamerfaciliteiten moeten worden gedeeld in het geval van de meerpersoonskamer, voelen patiënten weerstand om hiervan gebruik te maken indien zij de badkamer delen met patiënten die overgeven, patiënten met diarree, of patiënten met gastro-intestinale bloedingen.

In het artikel wordt ook een aantal nadelen genoemd. In de eerste plaats dienen de professionals voor de zorg aan drie patiënten ook daadwerkelijk 3 kamers te bezoeken. Dit zorgt voor langere looptijden. Daar staat tegenover, aldus de auteurs, dat moderne faciliteiten op verpleegafdelingen zoals een intelligent zusteroproepsysteem, draadloze computerinterfaces, bedsite terminals e.d. ook weer (loop)tijd kunnen besparen. Ook wordt het niet beschikbaar zijn van kamergenoten als nadeel genoemd. Deze kunnen andere kamergenoten behulpzaam zijn. De auteurs zijn van mening dat de ruimere begeleidingsmogelijkheden door naasten dit nadeel voor een belangrijk deel kan ondervangen. Voorts worden de hogere investeringskosten genoemd. Immers eenpersoonskamers vergen meer vierkante meters. Er worden in de studie naast de hogere investeringskosten (kapitaalslasten) geen hogere personele kosten gemeld. De auteurs wijzen erop dat de hogere kapitaalslasten worden gecompenseerd door de verminderde inspanningen (trainingen, cultuurbeïnvloeding, e.d.) op het terrein van patiëntveiligheid en privacy. Volgens de auteurs moet bij het verlenen van zorg in meerpersoonskamers hier vele malen meer aandacht aan besteed worden.

In de slotconclusie stellen de auteurs dat eenpersoonskamers de voorkeur zouden moeten hebben bij de (ver)bouw van ziekenhuizen. Vooral de effecten op het gebied van patiëntveiligheid en patiëntensatisfactie zijn hierin doorslaggevend. Hierdoor kunnen de inspanningen op het gebied van training van medewerkers, audits en andere kwaliteitsacties worden beperkt.

Natuurlijk onderschrijf ik de conclusies. Hiermee vind ik de vraag dan ook beantwoord of de éénpersoonskamers van het nieuwe Maaslandziekenhuis een overbodige luxe zijn. Ik blijf dan nog wel met één vraag zitten. Waarom worden er tot op de dag van vandaag in Nederland (in ons welvarende land) nog ziekenhuizen gebouwd met meerpersoonskamers?????!!!!!

Wie helpt mij met het antwoord?


5 opmerkingen:

Jacqueline Fackeldey zei

Het antwoord op je vraag heeft ongetwijfeld te maken met dat wat elke innovatie tegenkomt op haar pad. Op basis van mijn eigen ervaring als business innovator weet ik dat dingen anders doen en nieuwe dingen doen bij velen voor onrust en onzekerheid zorgt. Men kan dingen niet meer op de automatische piloot doen, moet gaan nadenken over bestaande processen en de eigen rol daarin. Moet zich mogelijk gaan aanpassen, nieuwe kennis opdoen om zich te kunnen handhaven in de de veranderende werkelijkheid etc. etc. En dat vindt lang niet iedereen prettig.

Jan Landman zei

Beste Cees,

Je recente blog vraagt om een reactie. Waarom worden er in Nederland geen ziekenhuizen gebouwd met éénbedskamers?
Voor zover ik weet zijn er op dit moment twee initiatieven in deze sfeer: Sittard en Erasmus.
Erasmus en NIVEL hebben recent een onderzoek afgerond naar de effecten van éénbedskamers op de communicatie (zie de website van NIVEL). Conclusie: communicatie met de patiënt verbetert door éénbedskamers.
Je somt zelf al een aantal andere voordelen op. Waarom dan toch nog anders bouwen?
Mijn veronderstelling is dat er bij bestuurders met name angst bestaat voor het effect op de (verpleegkundige) personeelskosten. Een angst die ik overigens wel kan plaatsen, want met een extra kostenpost aan de m2 kant en extra kosten aan de personele kant wordt het lastig manoevreren in een marktsituatie waarin de kosten van een verpleegdag een belangrijke rol spelen.
Zitten Sittard en Rotterdam daarmee op het verkeerde spoor? Geenszins. Bouwen doe je voor de toekomst, en het leidt wat mij betreft geen twijfel dat de éénbedskamer de toekomst heeft. Cruciaal lijkt mij de vraag hoe je het verpleegkundig werkconcept gaat herzien. Want dat zal serieus op de helling moeten denk ik. Kijk maar eens naar het concept van de NHS met Productive Ward. Een nieuwe manier van werken die in Engeland leidde tot 30% meer directe patiëntentijd van verpleeegkundigen! Zie ook http://vreelandgroep.blogspot.com/2008/05/de-productive-ward-iets-voor-nederland.html.

En tot slot compliment voor je voortreffelijke blog.
Groeten,
Jan Landman.

Anoniem zei

Zwart-wit
Ik vind de vraagstelling onjuist. Voor- en nadelen zijn te bedenken bij elk aantal bewoners van ziekenhuiskamers.
De studies beperken zich gelukkig niet tot de medische wereld, ook architecten tonen interesse in dit vraagstuk. (zie www.aia.org)
Ook hier vele meningen en interpretaties.
Het volstaat dan ook niet om hier antwoord te geven op de gestelde vraag... De bovenliggende vraag zou m.i. kunnen zijn:
Geven we vernieuwende denkers een kans of laten we ons beinvloeden door mensen die angstig reageren op veranderingen?

Annemiek zei

Je geeft zelf al alle voordelen aan van een eenpersoonskamer. Ik kan die voordelen alleen maar beamen. Waarom mensen erop tegen zouden zijn? Het is iets nieuws, en veranderingen kunnen tijd nodig hebben om aan te wennen.
Ik werk in Amerika, en we hebben in ons ziekenhuis 1 en 2 persoonskamers. In de jaren '60 kwam er een Medicare (de regegingsverzekering)regel die dit voorschreef. Ik vond het werken op zaal in Nederland altijd zo omslachtig, kijk eens hoeveel tijd een verpleegkundige iedere keer kwijt is om de patient af te schermen.
Het liefst houden we hier alle kamers als privekamers, maar met een hoge bezetting is dit niet altijd mogelijk. Je merkt dat de mensen het liefts alleen op een kamer liggen. Tegenwoordig zijn de ligdagen zoveel korter, dus de patienten zijn zieker, en ze hebben behoefte aan de rust. Ik zelf vindt het werken op 1 persoonskamers veel prettiger. Je kunt alle aandacht geven aan die ene patient.

Anoniem zei

Toch zijn er ook nadelen, zeker wanneer je erachter komt dat na ruim een maand er nog meerdere malen per dag bedterminals uitvallen, de alcohol dispensers en de knop om de bel uit te duwen op een zeer onhandige plek hangen.Waarbij wij als verpleegkundigen bijna over nachtkastjes en ander meubilair moeten klimmen. Verder zijn de kamers zo geluiddicht dat wannneer iemand (uit bed) valt, hun hulpkreet niet tot op de gang klinkt. ook is het bel systeem helaas niet erg intelligent hetgeen ertoe leidt dat telefoongesprekken door een bel worden onderbroken en dat er zo vaak per dienst "noodbellen" gaan omdat je de telefoon tijdens je bezigheden (wassen , wondverzorgen etc) niet snel genoeg kan opnemen dat er bij nood nog amper op gereageerd wordt.
En dat al na een maand!
Tel daarbij op dat we straks waarschijnlijk met minder (ondersteunend) personeel werken en er m.i. minder familieleden blijven logeren om te helpen dan gedacht (het kost geld om bij je familielid te slapen!) dan denk ik dat de toename van de veiligheid nog even op zich laat wachten....
Er is denk ik iets teveel naar de architect geluisterd is en te weinig naar de eindgebruiker ( in dit geval verpleegkundige )
Het is echt geen onwil om te veranderen,te leren en aan te passen, maar als je tijdens het proces van verandering niet het idee hebt dat je wordt gehoord als je knelpunten aangeeft, eerder als tegendraads wordt gelabeld, dan neemt de frustratie onder verpleegkundigen alleen maar toe. Cees zijn deur staat misschien voor iedereen open maar op de lagere niveaus wordt je de deur regelmatig hardhandig in het gezicht dichtgesmeten met termen als dat kunnen we niet veranderen, dat kost te veel en het heeft geen prioriteit, ben maar trots op orbis en niet zo negatief...